و اداء فرائض و امثال آنها . وَ عَدَّدَهُ دو نحو تفسير كردند يكى بمعنى شماره و احصاء كه همه روزه حساب و رسيدگى مىكند كه چه اندازه شده و بچه حد رسيده ، و يكى بمعنى اعداد كه نگهدارى مىكند براى روز مبادا و خيال مىكند كه عمر طولانى دارد و غافل از اينكه اگر روزگار برگردد تمام زنجيرها بگسلد كه گفتند : چو آمد بمويى توانى كشيد * چو برگشت زنجيرها بگسلد [ سوره الهمزة ( 104 ) : آيه 3 ] يَحْسَبُ أَنَّ مالَهُ أَخْلَدَهُ ( 3 ) گمان مىكند كه مال نگهبان او است و هميشه در دنيا باقى است و مرگ بر فقراء و تهيدستان است . [ سوره الهمزة ( 104 ) : آيه 4 ] كَلاَّ لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ ( 4 ) نه چنين است كه توهّم كرده كه جمع مال مورث خلود در دنيا مىشود و مرگ دامن او را نميگيرد بلكه البته افتاده مىشود در حطمة . نايب فاعل لينبذن ممكن است مال باشد چنانچه ميفرمايد : وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ هذا ما كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ توبه آيه 34 و 35 . و ممكن است شخص باشد كه جمع مال مىكند كه او را مياندازند در حطمه كه يكى از عقبات جهنم است و بعيد نيست كه احتمال دوم اقرب باشد بقرينه آيات بعد كه ميفرمايد : [ سوره الهمزة ( 104 ) : آيه 5 ] وَ ما أَدْراكَ مَا الْحُطَمَةُ ( 5 ) بسيارى از امور است در دنيا كه انسان هر چه براى او وصف كنند حقيقت آن را درك نميكند مثلا كسى كه شيرينى نچشيده هر چه براى او وصف كنند تا نچشد درك نميكند و امثال اين بسيار است و لذا معروف است در ميان عوام كه ميگويند : حلواى تنتنانى تا نخورى ندانى . از امير المؤمنين مروى است كه حلوا را در دست گرفت و فرمود : رنگ خوبى دارى و بوى خوشى و لكن على طعم تو را نچشيده ، و خصوصيات بهشت و جهنم را هر چه توصيف كنند تشبيه است بملاذ و آلام دنيويه